Wat is een trojan (trojaans paard)? Herkennen en verwijderen (2026)

In het kort: een trojan (trojaans paard) is kwaadaardige software die zich voordoet als iets nuttigs, zoals een gratis programma, een update of een bijlage, maar op de achtergrond je computer opent voor een aanvaller. Anders dan een virus verspreidt een trojan zichzelf niet: jij moet het bestand zelf openen of installeren. Hieronder lees je hoe je besmet raakt, wat een trojan precies doet, hoe je hem herkent en verwijdert, en hoe je besmetting voorkomt.

Wat is een trojaans paard precies?

De naam komt van het houten paard uit het verhaal van Troje: een cadeau dat er onschuldig uitzag, maar vol soldaten zat. Een digitaal trojaans paard werkt net zo. Je downloadt of opent iets dat er betrouwbaar uitziet, en pas daarna doet de verborgen code zijn werk. Een trojan is dus geen programma dat je computer per ongeluk oploopt, maar iets wat je zelf binnenhaalt omdat je denkt dat het veilig is.

Een trojan is een vorm van malware, de verzamelnaam voor alle kwaadaardige software. Wil je het hele speelveld snappen, lees dan onze uitleg over malware, adware en spyware. Daarin zie je waar trojans passen tussen andere digitale bedreigingen.

Trojan of virus: wat is het verschil?

Trojan en virus worden vaak door elkaar gebruikt, ook in termen als ’trojaans paard virus’, maar technisch zijn het twee verschillende dingen. Het belangrijkste onderscheid zit in hoe ze zich verspreiden.

• Een virus hecht zich aan een bestaand bestand of programma en kopieert zichzelf verder zodra het draait. Het verspreidt zich dus zelfstandig naar andere bestanden en systemen.
• Een trojan kopieert zichzelf niet. Hij blijft waar hij is en heeft jou nodig om hem te openen. De kracht zit in de vermomming, niet in de verspreiding.
• Een worm lijkt op een virus maar heeft geen gastbestand nodig; die kruipt vanzelf door netwerken. Een trojan doet dat juist niet.

Kort gezegd: een virus vermenigvuldigt, een trojan misleidt. In de praktijk komen ze vaak samen voor, bijvoorbeeld als een trojan eenmaal binnen is en daarna andere malware nadownloadt.

Hoe raak je besmet met een trojan?

Bijna altijd via iets wat je zelf opent. Aanvallers rekenen op één moment van vertrouwen of haast. Dit zijn de meest voorkomende routes:

1. Nepsoftware en gekraakte programma’s. Cracks, keygens en ‘gratis’ versies van dure software zijn een klassieke schuilplaats. Wie betaalde software zonder betalen wil, krijgt er vaak ongevraagd een trojan bij.
2. Bijlagen in e-mail. Een factuur, pakketbericht of sollicitatie als bijlage die je moet ‘inschakelen’ of waarvoor je macro’s moet toestaan. Zodra je opent, draait de code.
3. Nagemaakte updates en pop-ups. Een venster dat meldt dat je Flash, je browser of je videospeler moet bijwerken. De ‘update’ is de trojan.
4. Downloads van onbetrouwbare sites. Illegale film- en muzieksites, dubieuze downloadportalen en advertenties die een installer aanbieden in plaats van het bestand dat je zocht.
5. Nep-apps buiten de officiële winkels. Vooral op Android, waar je apps van buiten Google Play kunt installeren. Banking-trojans verstoppen zich graag in ogenschijnlijk simpele apps zoals een zaklamp of pdf-lezer.

Wat doet een trojan als hij binnen is?

Dat hangt af van het type, maar het draait bijna altijd om toegang en geld. De meest voorkomende doelen:

• Een achterdeur openen, zodat een aanvaller je computer op afstand kan bedienen zonder dat je het merkt.
• Gegevens stelen: wachtwoorden, bestanden, wat je typt (keylogging) en soms schermafbeeldingen.
• Bankgegevens onderscheppen. Zogeheten banking-trojans wachten tot je inlogt bij je bank of betaaldienst en kapen of manipuleren die sessie.
• Andere malware nadownloaden, zoals gijzelsoftware (ransomware) die je bestanden versleutelt.
• Je apparaat inzetten als onderdeel van een botnet, bijvoorbeeld om spam te versturen of andere systemen aan te vallen.

Op mobiele bankieren waren banking-trojans in 2025 een groeiend probleem, met honderdduizenden nieuwe varianten die het op betaal-apps voorzien hadden. Juist omdat je op je telefoon bankiert én je 2FA-codes ontvangt, zijn die apps een aantrekkelijk doelwit.

Bekende types trojans op hoofdlijnen

• Backdoor-trojan: opent een achterdeur voor toegang op afstand.
• Banking-trojan: gericht op internetbankieren en betaalgegevens.
• Remote Access Trojan (RAT): geeft een aanvaller vrijwel volledige controle over je apparaat, inclusief camera en microfoon.
• Downloader- of dropper-trojan: heeft als enige taak om meer malware binnen te halen.
• Ransomware-trojan: versleutelt je bestanden en eist losgeld.
• Spyware- en keylogger-trojan: verzamelt stiekem wat je doet en typt.

Hoe herken je een besmetting?

Een goede trojan houdt zich juist stil, dus reken niet op één duidelijk signaal. Let op combinaties van deze verschijnselen:

• Je computer of telefoon is plots traag, warm of de accu loopt snel leeg zonder duidelijke reden.
• Programma’s, vensters of pop-ups die je niet zelf hebt geopend.
• Je internetverbinding is druk bezig terwijl je niets doet.
• Instellingen, je startpagina of je zoekmachine zijn veranderd.
• Je beveiligingssoftware of updates zijn plots uitgeschakeld en laten zich niet meer aanzetten.
• Vrienden krijgen berichten van je die je nooit hebt verstuurd.

Trojan verwijderen: stap voor stap

Vermoed je een besmetting op Windows? Werk dan rustig deze stappen af.

1. Verbreek de internetverbinding. Trek de netwerkkabel eruit of zet wifi uit, zodat de trojan geen gegevens meer kan versturen of bijladen.
2. Ga niet inloggen. Log niet in bij je bank, e-mail of andere accounts zolang je het apparaat niet vertrouwt.
3. Open Windows-beveiliging via Start en typ ‘Windows-beveiliging’. Ga naar ‘Virus- en bedreigingsbeveiliging’.
4. Klik op ‘Scanopties’ en kies ‘Microsoft Defender Antivirus (offline scan)’. Die scan draait vóór Windows volledig opstart en pakt hardnekkige malware die zich anders verstopt. Je computer herstart hiervoor.
5. Laat gevonden bedreigingen in quarantaine plaatsen of verwijderen en herstart daarna nog een keer.
6. Werkt het niet of blijft het onrustig? Zet een tweede, losse scanner ernaast, bijvoorbeeld de gratis Malwarebytes-scan, voor een second opinion.
7. Verander je wachtwoorden. Doe dit vanaf een schoon, ander apparaat, te beginnen met e-mail en internetbankieren.

Hoe je Windows-beveiliging het beste instelt en gebruikt, lees je in onze aparte gids over Windows Defender en beveiliging. Bij een ernstige besmetting, zoals ransomware of een banking-trojan, is een volledige herinstallatie van Windows soms de enige echt betrouwbare oplossing.

Denk je dat criminelen via een trojan bij je bankgegevens zijn geweest? Bel dan meteen je bank (die kan je rekening blokkeren) en meld het bij de Fraudehelpdesk via 088 – 7867372. Bij oplichting doe je aangifte bij de politie via 0900 – 8844.

Zo voorkom je een trojan

1. Download software alleen van de officiële site of de officiële app-winkel. Blijf weg bij cracks en ‘gratis’ betaalde programma’s.
2. Open geen onverwachte bijlagen en schakel nooit macro’s in omdat een document daarom vraagt.
3. Houd je systeem, browser en apps up-to-date, zodat bekende lekken gedicht zijn.
4. Laat je beveiligingssoftware altijd aanstaan en up-to-date blijven.
5. Trap niet in nep-updatevensters. Een echte update komt uit het programma zelf, niet uit een pop-up op een website.
6. Zet tweefactorauthenticatie aan op je belangrijke accounts. Ook als een wachtwoord wordt buitgemaakt, houdt een extra inlogcode via 2FA de aanvaller vaak buiten.

Veelgestelde vragen

Is een trojan een virus?

Niet precies. Beide zijn malware, maar een virus vermenigvuldigt zichzelf en een trojan niet. Een trojan misleidt je zodat je hem zelf opent. In het dagelijks spraakgebruik worden ze vaak op één hoop gegooid als ’trojaans paard virus’.

Kan ik een trojan op mijn telefoon krijgen?

Ja. Vooral op Android via apps van buiten de officiële winkel. Banking-trojans richten zich op je betaal-apps. Op iPhone is het risico kleiner doordat apps alleen via de App Store binnenkomen, maar oplichting via nep-links blijft ook daar mogelijk.

Kan een gratis virusscanner een trojan verwijderen?

Meestal wel. Windows-beveiliging (Microsoft Defender) zit gratis in Windows en vangt de meeste trojans, zeker met de offline scan. Voor een second opinion kun je een losse scanner zoals Malwarebytes gebruiken.

Merk ik het als ik een trojan heb?

Niet altijd. Goede trojans houden zich stil. Let op combinaties van signalen zoals traagheid, onbekende pop-ups en uitgeschakelde beveiliging, en scan regelmatig als controle.

Wil je je hele digitale doen en laten steviger maken? Begin dan met de basis in onze gids veilig internetten voor beginners. Daarin staan de gewoontes die de meeste besmettingen al bij voorbaat tegenhouden.

Bron: Kaspersky en Norton kenniscentra over trojans, en veiliginternetten.nl. Laatst gecontroleerd in juli 2026.