In het kort: bekijk bij elke app kritisch welke toegang die vraagt, want veel apps willen meer dan ze nodig hebben. Een zaklamp-app heeft niks te zoeken in je contacten of je locatie. Op de iPhone regel je dit via ‘Instellingen’, ‘Privacy en beveiliging’; op Android via ‘Instellingen’, ‘Beveiliging en privacy’, ‘Rechtenbeheer’. Hieronder lees je welke machtigingen echt gevoelig zijn, hoe apps aan je gegevens verdienen en hoe je per app de teugels aantrekt.
Waarom je app-machtigingen kritisch moet bekijken
Elke keer dat je een app installeert, vraagt die om toegang tot onderdelen van je telefoon: je camera, je locatie, je agenda, je foto’s. Sommige van die verzoeken zijn logisch. Een navigatie-app zonder locatie is nutteloos. Maar veel apps vragen standaard veel meer dan hun functie rechtvaardigt, in de hoop dat je zonder nadenken op ‘Toestaan’ tikt.
Het klassieke voorbeeld is de zaklamp-app die om je contacten en je locatie vraagt. Om je scherm of ledflitser aan te zetten heeft zo’n app die gegevens niet nodig. Wordt er toch om gevraagd, dan is de kans groot dat de maker je gegevens wil verzamelen en doorverkopen. De vuistregel is simpel: als een machtiging niets met de kernfunctie van de app te maken heeft, weiger je die.
Welke machtigingen zijn gevoelig?
Niet alle toegang is even riskant. Deze zes verdienen extra aandacht, omdat ze diep in je privéleven kijken:
- Locatie. Onthult waar je woont, werkt en slaapt. Zet dit bij voorkeur op ‘Bij gebruik van app’ in plaats van ‘Altijd’, en weiger ‘Altijd’ bij alles wat geen navigatie of noodfunctie is.
- Microfoon. Geeft toegang tot alles wat in de buurt van je telefoon wordt gezegd. Alleen nodig voor bellen, spraakberichten en opnames.
- Camera. Kan foto’s en video maken. Logisch bij een camera- of videobel-app, verdacht bij een spelletje of rekenmachine.
- Contacten. Je hele adresboek, inclusief gegevens van mensen die zelf nergens toestemming voor gaven. Veel apps gebruiken dit om netwerken in kaart te brengen.
- Foto’s en bestanden. Vaak is toegang tot een paar gekozen foto’s genoeg; volledige toegang tot je hele galerij is zelden nodig.
- Toegankelijkheid. De gevaarlijkste van allemaal. Deze machtiging laat een app je scherm uitlezen en handelingen namens jou uitvoeren. Malware misbruikt dit om wachtwoorden en bankcodes te stelen. Geef dit alleen aan apps die je volledig vertrouwt en die het echt nodig hebben, zoals schermlezers.
Wat gebeurt er met je gegevens?
Gratis apps zijn zelden echt gratis. Als je niet voor het product betaalt, ben jij vaak het product. De gegevens die je via machtigingen weggeeft, vormen het verdienmodel. Dat gebeurt grofweg op drie manieren:
- Gerichte advertenties. Je locatie, interesses en gedrag worden gebruikt om advertenties op jou af te stemmen. Hoe meer een app over je weet, hoe meer de advertentieruimte oplevert.
- Doorverkoop aan datahandelaren. Sommige apps verzamelen locatie- en gedragsgegevens en verkopen die door aan zogeheten databrokers, die er profielen van bouwen en die weer doorverkopen.
- Profielopbouw over apps heen. Via trackers wordt je gedrag in de ene app gekoppeld aan dat in de andere, zodat er een compleet beeld van je ontstaat.
In Nederland houdt de Autoriteit Persoonsgegevens toezicht op hoe bedrijven met persoonsgegevens omgaan. Toch ligt de eerste verdedigingslinie bij jezelf: elke machtiging die je niet geeft, is data die niet verzameld kan worden. Wil je breder grip op je gegevensspoor, lees dan hoe je je online privacy beschermt.
App-machtigingen beheren op de iPhone
Apple laat je machtigingen op twee manieren bekijken: per soort toegang (welke apps mogen bij je locatie?) of per app (waar heeft deze app allemaal toegang toe?). Zo pak je het aan op iOS:
- Open ‘Instellingen’ en tik op ‘Privacy en beveiliging’.
- Tik op een categorie zoals ‘Locatievoorzieningen’, ‘Microfoon’, ‘Camera’ of ‘Contacten’. Je ziet nu precies welke apps toegang hebben en kunt die per app uitzetten.
- Wil je één app volledig nalopen? Scrol in ‘Instellingen’ omlaag naar de naam van de app en tik erop. Boven in beeld staat alles wat die app mag, met een schakelaar per onderdeel.
Zet daarnaast het privacyrapport aan via ‘Instellingen’, ‘Privacy en beveiliging’, ‘Rapport over privacy van apps’. Na een paar dagen zie je hoe vaak elke app je locatie, camera, microfoon en contacten heeft gebruikt, en met welke internetadressen de app contact legde. Handig om stille dataslurpers te betrappen.
Wil je voorkomen dat apps je gedrag over andere apps en websites heen volgen? Ga naar ‘Instellingen’, ‘Privacy en beveiliging’, ‘Tracking’ en zet ‘Sta apps toe om te vragen om te volgen’ uit. Bestaande apps verliezen dan hun volgtoestemming.
App-machtigingen beheren op Android
De exacte menunamen verschillen per merk (Samsung, Google Pixel, Xiaomi), maar de route lijkt sterk op elkaar. Op een toestel met Android 15 of 16 werkt het zo:
- Open ‘Instellingen’ en tik op ‘Beveiliging en privacy’ (op sommige toestellen heet dit alleen ‘Privacy’).
- Tik op ‘Rechtenbeheer’. Je ziet een lijst met machtigingen zoals Locatie, Camera, Microfoon en Contacten, met daarachter hoeveel apps er toegang toe hebben.
- Tik op een machtiging om te zien welke apps die mogen gebruiken, en pas per app aan naar ‘Toestaan’, ‘Alleen tijdens gebruik’ of ‘Niet toestaan’.
Wil je juist andersom werken en één app nalopen? Houd het app-icoon ingedrukt, tik op ‘App-info’ en dan op ‘Rechten’. Zet daar ook de schakelaar ‘App beheren indien ongebruikt’ aan: gebruik je de app een paar maanden niet, dan trekt Android de machtigingen automatisch in.
Via ‘Beveiliging en privacy’ en ‘Privacydashboard’ zie je bovendien een tijdlijn van welke apps de afgelopen periode je camera, microfoon of locatie hebben aangesproken. In Android 16 is die geschiedenis uitgebreid naar zeven dagen, zodat je ook apps betrapt die maar af en toe stiekem meekijken.
Praktische checklist
- Loop nieuwe apps direct na de installatie na en zet alles uit wat niet bij de kernfunctie past.
- Kies bij locatie standaard voor ‘Bij gebruik van app’, nooit ‘Altijd’ tenzij echt nodig.
- Wees extra streng bij microfoon, camera, contacten en toegankelijkheid.
- Verwijder apps die je niet meer gebruikt; dat scheelt een hoop verzamelde data in één keer.
- Controleer een paar keer per jaar het privacyrapport (iPhone) of privacydashboard (Android).
- Download apps alleen uit de officiële App Store of Google Play, niet uit onbekende bronnen.
Meer stap-voor-stap uitleg over het veilig instellen van je toestel vind je in onze gids over de beveiliging van mobiele apparaten.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als ik een machtiging weiger?
Meestal blijft de app gewoon werken, alleen de functie die de toegang nodig heeft niet. Weiger je de camera bij een chat-app, dan kun je nog steeds tekstberichten sturen maar geen foto meteen vanuit de app maken. Je kunt een machtiging altijd later alsnog aanzetten.
Waarom vraagt een simpele app om zoveel toegang?
Vaak omdat de gegevens geld waard zijn. Toegang tot locatie of contacten levert de maker inkomsten op via advertenties of doorverkoop. Vraagt een app om iets dat niets met de functie te maken heeft, wees dan terughoudend of zoek een alternatief.
Kunnen apps me afluisteren via de microfoon?
Een app kan de microfoon alleen gebruiken als je daar toestemming voor hebt gegeven. Op iPhone en Android verschijnt bovendien een gekleurd stipje in de statusbalk zodra de microfoon actief is. Zie je dat oplichten terwijl je niets opneemt, controleer dan welke app dat doet en trek de toegang in.
Hoe vaak moet ik mijn app-machtigingen controleren?
Een paar keer per jaar is een goede gewoonte, plus telkens meteen na het installeren van een nieuwe app. Updates voegen soms nieuwe functies toe die om extra toegang vragen, dus loop na een grote update ook even de belangrijkste apps na.
Wil je breder aan de slag met veilig online zijn? Begin dan bij onze uitleg over veilig internetten voor beginners of duik dieper in het beschermen van je online privacy.
Bron: Apple Support en Google Android Help (‘Rechten beheren via het privacydashboard’), plus Autoriteit Persoonsgegevens. Stappen en menunamen gecontroleerd in juli 2026. Fabrikanten passen menu’s soms aan; wijkt jouw scherm af, zoek dan op ‘Rechten’ of ‘Privacy’ binnen Instellingen.