Cyberstalking: herkennen, voorkomen en jezelf beschermen (2026)

In het kort: cyberstalking is het stelselmatig lastigvallen, bespioneren of bedreigen van iemand via internet, apps en apparaten. Je herkent het aan ongewenst, terugkerend contact van meestal iemand die je kent. Je beschermt je door je privacy-instellingen aan te scherpen, sterke wachtwoorden en tweestapsverificatie te gebruiken en je telefoon te controleren op stiekeme volgsoftware. Verzamel bewijs met screenshots, blokkeer en meld de dader bij de platforms, en doe bij bedreiging aangifte bij de politie (0900-8844, bij direct gevaar 112).

Wat is cyberstalking?

Er is sprake van digitaal belagen zodra iemand je met opzet en steeds opnieuw online lastigvalt, in de gaten houdt, bang maakt of bedreigt. Het verschil met een vervelend bericht is de herhaling en de bedoeling: het gebeurt bewust en houdt aan. In veel gevallen komt het van iemand uit je eigen omgeving, zoals een ex-partner, een collega of een bekende. Sinds 2020 valt dit in Nederland onder de strafbare vorm van belaging (artikel 285b Wetboek van Strafrecht), of het nu op straat of online gebeurt.

Online pesten en trollen: het lichtere randgebied

Niet elk vervelend bericht is meteen belaging. Online pesten en trollen gaan meestal over kwetsende opmerkingen, uitschelden of iemand belachelijk maken, vaak door een groep of door anonieme accounts. Dat is naar en kan flink aankomen, maar het mikt op een reactie of op afzeiken, niet per se op het langdurig achtervolgen van een persoon.

De grens is dun. Zodra het gericht, persoonlijk en aanhoudend wordt, of er dreiging bij komt kijken, schuift pesten of trollen op richting stalking. De aanpak overlapt sterk: negeer de dader waar het kan, reageer niet inhoudelijk, bewaar bewijs en gebruik de blokkeer- en meldknoppen van het platform. Bij trollen geldt extra: voed het niet. Een reactie is precies waar de dader op uit is.

Vormen van cyberstalking

Digitale belaging heeft veel gezichten. Vaak lopen meerdere vormen door elkaar.

• Ongewenst en terugkerend contact. Een stroom aan berichten, mailtjes en belletjes, ook via nieuwe accounts nadat je iemand hebt geblokkeerd.
• Volgen en monitoren. De dader houdt je sociale media, check-ins en online activiteit nauwlettend in de gaten en weet steeds waar je bent of wat je doet.
• Bedreiging en intimidatie. Dreigberichten, chantage of het onder druk zetten met foto’s of informatie (afpersing, ook wel sextortion bij naaktbeelden).
• Doxing. Je privegegevens zoals adres, telefoonnummer of werkplek worden opgezocht en openbaar gemaakt om je bang te maken of anderen op je af te sturen.
• Identiteitsmisbruik. Nepaccounts op jouw naam, of berichten die uit jouw naam worden verstuurd.
• Stalkerware op je telefoon. Stiekem geinstalleerde volgsoftware waarmee de dader je locatie, berichten, foto’s en gesprekken kan meelezen.

Hoe herken je stalkerware op je telefoon?

Stalkerware, ook wel spouseware genoemd, is spionagesoftware die iemand met fysieke toegang tot je toestel installeert. Zulke apps verstoppen zich achter een neutrale naam als ‘Systeemservice’, ‘Wi-Fi’ of ‘Sync’ en zijn bewust lastig te vinden. Let op deze signalen:

• Je accu loopt opeens veel sneller leeg en je telefoon is vaak warm zonder dat je hem gebruikt.
• Ongewoon veel dataverbruik, want alles wat wordt meegelezen moet worden verstuurd.
• Apps of instellingen die je niet zelf hebt aangezet, of een toestel dat trager werkt dan normaal.
• De ander weet dingen die hij of zij eigenlijk niet kan weten, zoals waar je was of wat je in een prive-app schreef.

1. Loop op Android je volledige lijst met apps na (via ‘Instellingen’, ‘Apps’) en zoek naar alles wat je niet herkent of zelf hebt geinstalleerd.
2. Controleer welke apps ’toegankelijkheid’, locatie of ‘apparaatbeheer’-rechten hebben; stalkerware misbruikt juist die brede rechten.
3. Installeer een virusscanner uit de Google Play Store, zoals Malwarebytes, Bitdefender of Kaspersky, en laat een scan draaien. Veel scanners herkennen bekende stalkerware.
4. Op de iPhone is stalkerware zeldzamer, omdat het toestel meestal eerst gejailbreakt moet zijn. Let daar op een onbekende ‘MDM’-profiel onder ‘Instellingen’, ‘Algemeen’, ‘VPN en apparaatbeheer’, en controleer wie toegang heeft tot je Apple-account en gedeelde locatie.
5. Werkt niets? Een reset naar fabrieksinstellingen wist de meeste stalkerware. Zet daarna alleen apps terug uit een schone bron, niet uit een oude back-up.

Belangrijk: zodra je stalkerware verwijdert, merkt de dader dat de informatiestroom stopt. In situaties met (ex-)partnergeweld kan dat de zaak laten escaleren. Twijfel je of je veilig bent? Overleg dan eerst met de politie of Veilig Thuis (0800-2000) voordat je iets wist.

Zo bescherm je jezelf: de checklist

Voorkomen begint bij minder over jezelf weggeven en je accounts goed op slot zetten. Werk deze punten af:

1. Zet je sociale media op prive en beperk wie je berichten, vriendenlijst en foto’s ziet. Deel geen live locaties of check-ins.
2. Gebruik voor elk account een uniek, sterk wachtwoord via een wachtwoordmanager, zodat een gelekt wachtwoord niet meteen al je accounts opent.
3. Zet tweestapsverificatie aan op je e-mail en sociale media. Meer hierover lees je in onze uitleg over tweefactorauthenticatie.
4. Controleer per account welke apparaten en apps zijn ingelogd en gooi alles wat je niet herkent eruit. Wijzig daarna je wachtwoord.
5. Beveilig je telefoon met een schermvergrendeling die de ander niet kent, en geef je toestel niet onbeheerd uit handen.
6. Zoek jezelf af en toe op via Google om te zien welke gegevens over je vindbaar zijn, en vraag om verwijdering waar dat kan.

Meer grip op je gegevens krijg je met onze gidsen over je online privacy beschermen en de beveiliging van je mobiele apparaten. Ben je net begonnen met veiliger online gaan? Start dan bij veilig internetten voor beginners.

Bewijs verzamelen

Goed bewijs is de basis voor een aangifte en voor het melden bij platforms. Verzamel dit voordat je iets blokkeert of verwijdert.

• Maak screenshots van elk bericht, elke mail en elke post, met datum, tijd en de accountnaam of het telefoonnummer erin zichtbaar.
• Bewaar de originelen: verwijder dreigmails niet, maar zet ze in een aparte map.
• Houd een logboek bij: noteer per keer wat er gebeurde, wanneer, en via welk kanaal. Slachtofferhulp Nederland biedt daar een gratis logboek-sjabloon voor.
• Leg ook bij twijfel alles vast. Een enkel bericht lijkt onschuldig, maar het patroon over weken maakt de belaging aantoonbaar.

Blokkeren en melden bij de platforms

Elk groot platform heeft een meld- en blokkeerknop. Blokkeren stopt direct contact; melden zorgt dat het platform kan ingrijpen tegen het account.

1. Ga naar het profiel of bericht van de dader, open het menu (meestal drie puntjes) en kies ‘Blokkeren’ en daarna ‘Rapporteren’ of ‘Melden’.
2. Kies bij de reden voor ‘intimidatie’, ‘pesten’ of ‘bedreiging’, afhankelijk van wat het platform aanbiedt.
3. Zet je account waar mogelijk tijdelijk op prive, zodat de dader niet via nieuwe accounts blijft meekijken.
4. Blijft de dader terugkomen met nieuwe accounts? Meld dat expliciet, want dat ontwijken van een blokkade telt mee bij zowel het platform als de politie.

Kom je er met een platform niet uit, of gaat het om verspreide (naakt)beelden? Dan helpt Helpwanted.nl, onderdeel van Offlimits (Expertisecentrum Online Misbruik), gratis en deskundig met het laten verwijderen van beeldmateriaal. Bel 020-261 5275 of gebruik de chat op helpwanted.nl.

Aangifte doen en hulp in Nederland

Voel je je bedreigd of houdt het lastigvallen aan? Dan is de politie inschakelen een verstandige stap. Belaging is strafbaar, en met jouw bewijs kan de politie optreden.

1. Bij direct gevaar bel je meteen 112.
2. Is er geen acuut gevaar, bel dan de politie via 0900-8844 of maak online een afspraak via politie.nl/aangifte. Aangifte van belaging doe je meestal op het bureau.
3. Neem je verzamelde bewijs mee: screenshots, mails, je logboek en eventuele namen of accounts.
4. Vraag naar een risico-inschatting en naar een ‘stopgesprek’, waarbij de politie de dader aanspreekt en waarschuwt.

Voor emotionele steun en juridisch advies kun je gratis terecht bij Slachtofferhulp Nederland via 0900-0101. Gaat het om (ex-)partnergeweld of huiselijke dreiging, dan biedt Veilig Thuis hulp via 0800-2000. Speciaal voor online misbruik en cyberstalking is er de hulplijn van Offlimits.

Cyberstalking begint soms met een nepprofiel dat vertrouwen opbouwt. Hoe je nepprofielen doorziet, lees je in onze gids over catfishing.

Veelgestelde vragen

Is cyberstalking strafbaar in Nederland?

Ja. Online belaging valt onder artikel 285b van het Wetboek van Strafrecht, net als stalking op straat. Ook bedreiging, doxing en identiteitsmisbruik zijn apart strafbaar. Je kunt er aangifte van doen.

Moet ik eerst blokkeren of eerst bewijs verzamelen?

Verzamel eerst bewijs. Maak screenshots van alle berichten met datum en accountnaam voordat je iemand blokkeert of berichten verwijdert, anders raak je materiaal kwijt dat je bij een aangifte nodig hebt.

Hoe weet ik of er stalkerware op mijn telefoon staat?

Let op een snel leeglopende accu, een warme telefoon, hoog dataverbruik en apps die je niet zelf hebt geinstalleerd. Loop je apps-lijst na en draai een scan met een virusscanner. Bij twijfel over je veiligheid: overleg eerst met de politie voordat je iets verwijdert.

Wat doe ik als de stalker steeds nieuwe accounts aanmaakt?

Blijf blokkeren en meld elk nieuw account bij het platform met verwijzing naar de eerdere blokkade. Zet je eigen account op prive en leg het patroon vast; dat ontwijken van blokkades weegt mee bij een aangifte.

Bronnen: Slachtofferhulp Nederland (‘Aangifte doen van stalking’), Offlimits/Helpwanted.nl (‘Cyberstalking’) en politie.nl. Laatst gecontroleerd in juli 2026.